İSO İkinci 500 açıklandı: Üretimden satışlarda reel artış binde 2'de kaldı

İstanbul Sanayi Odası (İSO), haziran ayında açıkladığı "Türkiye'nin 500 Büyük Sanayi Kuruluşu" araştırmasının ardından, nispeten daha küçük ve orta ölçekli kuruluşları kapsayan "Türkiye'nin İkinci 500 Büyük Sanayi Kuruluşu" araştırmasının 2025 sonuçlarını kamuoyuyla paylaştı. Sıralama kriteri olan üretimden satışlar, 2024'teki 1 trilyon 393 milyar liradan 2025'te yüzde 25,7 artışla 1 trilyon 750 milyar liraya yükseldi. Bu oran, 2020 sonrasının en düşük artışı oldu. Yüzde 25,4'lük yıllık ortalama Yİ-ÜFE ile arındırıldığında üretimden satışlar reel olarak yalnızca binde 2 arttı. Böylece 2022'de yüzde 10,4, 2023'te yüzde 5,2 ve 2024'te binde 1 olan reel düşüş eğilimi, üç yılın ardından çok ılımlı düzeyde de olsa artışa döndü. Zirvede Teksan Jeneratör yer aldı 2025 sıralamasında Teksan Jeneratör 5 milyar 317 milyon TL ile ilk sırayı alırken, Norm Salihli Vida ve Cıvata 5 milyar 308 milyon TL ile ikinci, Biska Tekstil 5 milyar 306 milyon TL ile üçüncü oldu. Listeye üretimden satışları 5 milyar 317 milyon TL ile 2 milyar 220 milyon TL arasında kalan şirketler girebildi. 2025'te 69 yeni kuruluş sıralamaya girerken, 26 kuruluş İSO 500'den İkinci 500'e geriledi. İhracat 15,9 milyar dolarda kaldı Türkiye'nin sanayi malları ihracatı 2025'te yüzde 4,5 artarak 263,4 milyar dolara, İSO 500'ün ihracatı yüzde 8,4 artışla 104,7 milyar dolara ulaşırken, İSO İkinci 500'ün ihracatı yüzde 0,3 düşüşle 15,9 milyar dolar bandını aşamadı. Grubun Türkiye sanayi ihracatındaki payı 0,3 puan azalarak yüzde 6'ya geriledi. Karlılık rasyoları 10 yıllık ortalamanın altında Faaliyet karı yüzde 35,4 artışla 118 milyar liradan 160 milyar liraya çıktı; faaliyet karlılığı oranı yüzde 7,3'ten yüzde 7,7'ye yükselse de son 10 yıl ortalaması olan yüzde 10,9'un oldukça altında kaldı. Vergi öncesi kar toplamı yüzde 34 artışla 46 milyar liraya ulaşırken, dönem karlılığı yüzde 2,2 ile 2015-2024 ortalaması olan yüzde 6,6'nın belirgin altında gerçekleşti. FAVÖK yüzde 28,8 artışla 264 milyar liraya çıktı; FAVÖK karlılığı yüzde 12,8 ile yatay seyretti. Karlardaki nominal iyileşmede, 2024'ün düşük baz etkisi belirleyici oldu. Zarar eden kuruluş sayısı 159'dan 155'e gerilese de 2008 krizinden bu yana ikinci en yüksek seviyede kaldı. Finansman giderleri faaliyet karının yüzde 86,7'sine ulaştı Finansman giderleri yüzde 45,2 artışla 138 milyar TL'ye yükseldi. Böylece finansman giderlerinin faaliyet karına oranı 5,8 puan artışla yüzde 86,7'ye çıktı. Bu oranın 2015-2024 ortalaması yüzde 47,3 düzeyindeydi. Net kambiyo zararı ise geçen yıla göre 4 kat artarak 26 milyar TL'ye ulaştı. Borçların payı yeniden özkaynakların üzerine çıktı Aktif toplamı yüzde 29,9 büyürken, özkaynaklar yüzde 13,3 ile sınırlı arttı, toplam borçlar ise yüzde 50,2 yükseldi. Mali borçlardaki artış yüzde 52,1'e ulaştı. Borçların aktifler içindeki payı 7 puan artışla yüzde 51,8'e çıkarken, özkaynakların payı yüzde 48,2'ye geriledi. Devreden KDV yükü de yüzde 25,2 artarak 22 milyar TL'ye yaklaştı. Yüksek teknolojinin payı rekor kırdı Yaratılan katma değerde en yüksek pay yüzde 40,8 ile düşük teknoloji yoğunluklu sanayilerde kaldı. Buna karşılık yüksek teknoloji yoğunluklu sanayilerin payı yüzde 3,3'ten yüzde 4,9'a çıkarak 2015 sonrasının en yüksek düzeyine ulaştı. Orta-yüksek ve yüksek teknolojinin toplam payı yüzde 32,1 ile rekor kırdı. AR-GE harcaması yapan kuruluş sayısı ise 238'den 229'a gerilerken, toplam AR-GE harcamaları yüzde 16 artışla 10 milyar TL'ye yükseldi; harcamaların üretimden satışlara oranı yüzde 0,62'den yüzde 0,57'ye indi. İstihdam azaldı, halka açık şirket sayısı arttı İstihdam yüzde 2,2 düşüşle 285 bin kişiye gerilerken, çalışan başına ödenen brüt maaş ve ücretlerdeki artış yüzde 40,4'e ulaştı. Halka açık kuruluş sayısı 4 adet artışla 43'e çıkarak en yüksek düzeyine ulaştı; yabancı sermaye paylı kuruluş sayısı ise 5 adet azalarak 62'ye indi. Bölgesel dağılımda Anadolu lehine eğilim sürerken, İstanbul Sanayi Odası 144 kuruluşla en büyük paya sahip olmayı sürdürdü. İstanbul'u 36 şirketle Ege Bölgesi Sanayi Odası, 34 şirketle Kocaeli ve 33 şirketle Gaziantep izledi. Sektörel dağılımda ilk sırada 107 firmayla gıda ürünleri sanayi yer aldı.