Geleneksel ürünler için özel izin yolu ve 5 yıllık veri koruması getirildi

Tarım ve Orman Bakanlığı'nın yayımladığı Türk Gıda Kodeksi Yeni Gıdalar Yönetmeliği, diğer ülkelerden gelen geleneksel gıdalar için ayrı bir izin mekanizması, başvurularda gizlilik imkanı ve belirli veriler için 5 yıllık koruma süresi öngördü. Yönetmeliğe göre, diğer bir ülkede güvenilir tüketim geçmişi bulunan geleneksel gıdalar için başvuru sahipleri doğrudan izin başvurusu yerine bildirim yolunu tercih edebilecek. Genel Müdürlük tarafından geçerli bulunan bildirimler bilimsel komisyona iletilecek ve komisyon 4 ay içinde gıdanın güvenilirliğine itirazı olup olmadığına ilişkin görüş verecek. Bilimsel komisyonun itiraz etmemesi halinde ürünün piyasaya arzına izin verilecek ve yeni gıdalar listesi güncellenecek. Gerekli görülmesi halinde kullanım koşulları, özel etiketleme hükümleri, spesifikasyonlar veya piyasaya arz sonrası izleme şartları da ayrıca belirtilecek. Komisyonun geleneksel gıdanın güvenilirliğine itiraz etmesi halinde ise ürün için izin verilmeyecek ve liste güncellenmeyecek. Bu durumda başvuru sahibi, komisyonun itiraz gerekçelerine ilişkin belgeye dayalı ek veriler sunarak yeniden başvuru yapabilecek. Bu tür başvurularda bilimsel komisyonun 6 ay içinde görüş oluşturması öngörülüyor. Yönetmelik, Genel Müdürlüğe risk yönetimi amacıyla başvuru sahibinden ilave bilgi isteme yetkisi de veriyor. İstisnai durumlarda bilimsel değerlendirme süreleri uzatılabilecek. Başvuru sahipleri ayrıca dosyalarında yer alan bazı bilgilerin gizli işleme alınmasını talep edebilecek. Üretim süreci, teknik ve endüstriyel özellikler, ticari bağlantılar, pazar payı ve iş stratejisini ortaya koyan ticari bilgiler ile bazı bileşim verileri, başvuru sahibinin çıkarlarının ciddi zarar göreceğini kanıtlaması halinde gizli tutulabilecek. Buna karşılık başvuru sahibinin adı ve adresi ile kamuya açık çalışmaları hazırlayan yazarların isimleri hiçbir durumda gizli sayılmayacak. Yönetmelik kapsamında, başvuruyu destekleyen yeni geliştirilmiş bilimsel kanıtlar veya bilimsel veriler için de koruma getirildi. Başvuru sahibinin talebi ve gerekli koşulların sağlanması halinde bu veriler, ilgili yeni gıdaya izin verildiği tarihten itibaren 5 yıl süreyle başka başvuru sahiplerinin yararına kullanılamayacak. Veri koruması kapsamında yeni gıdalar listesine, izin tarihinin yanı sıra veri koruma süresinin bitiş tarihi ile yalnızca ilgili başvuru sahibinin piyasaya arz yetkisi bulunduğuna ilişkin bilgi de eklenecek. Yönetmelik, Avrupa Birliği'nin yeni gıdalara ilişkin mevzuatına uyum çerçevesinde hazırlandı. Düzenlemeye aykırı davrananlar hakkında 5996 sayılı Kanun hükümlerine göre idari yaptırım uygulanacak. Geçici maddeye göre, yönetmeliğin yayımından önce faaliyet gösteren gıda işletmecileri EK-1'de yer alacak listeye 30 Haziran 2027'den itibaren uymak zorunda olacak. Bu tarihten önce etiketlenen veya piyasaya arz edilen ürünler ise raf ömrü sonuna kadar piyasada kalabilecek.