İran: Misilleme Orta Doğu'nun ötesine taşınır

İran, yeni saldırı halinde misillemenin Orta Doğu'nun ötesine taşınacağı uyarısı yaptı İran, ABD veya İsrail'in İslam Cumhuriyeti'ne yönelik saldırıları yeniden başlatması halinde misillemenin Orta Doğu'nun ötesine taşınacağı uyarısında bulundu. Açıklama, ABD Başkanı Donald Trump'ın son günlerde yenilenen tehditlerinin ardından geldi. İran ile ABD'nin kırılgan ateşkesi daha kalıcı bir barışa dönüştürme konusunda çıkmaza girdiği, son günlerde iki tarafın da sert söylemlerini yumuşatmadığı görülüyor. Trump salı gecesi yaptığı açıklamada, İran'ı nükleer programı konusunda taviz vermeye ve enerji fiyatlarını düşürmek için Hürmüz Boğazı'nı yeniden açmaya zorlamak amacıyla önümüzdeki günlerde yeni bir saldırı dalgası emri verebileceğini söyledi. Yarı resmi Tesnim ajansına göre Devrim Muhafızları, "İran'a yönelik saldırganlık tekrarlanırsa, bu kez vaat edilen bölgesel savaş bölgenin ötesine uzanacaktır" açıklamasını yaptı. Şubat sonunda savaşın başlamasından bu yana İran'daki karar alma mekanizmasında etkisini daha da artıran Devrim Muhafızları, "beklemediğiniz yerlerde ezici darbeler" vurma tehdidinde bulundu. Savaşın başlamasıyla birlikte İran, İsrail ve Körfez Arap ülkelerinin yanı sıra Türkiye ve Kıbrıs'a da insansız hava aracı ve füze atışları gerçekleştirmişti. İran ordusu 8 Nisan'daki ateşkese kadar hava saldırılarıyla ağır darbe alsa da, başka ülkelere saldırı düzenleme kabiliyetini koruduğu değerlendiriliyor. Trump gazetecilere yaptığı açıklamada, "Umarım savaşa gerek kalmaz ama onlara bir büyük darbe daha vurmak zorunda kalabiliriz" dedi. Ne kadar bekleyeceği sorulduğunda ise "İki ya da üç gün, belki cuma, cumartesi, pazar. Belki gelecek haftanın başı" yanıtını verdi. Petrol fiyatları bu hafta yatay seyretse de Brent petrol varil başına 110 dolar civarında işlem görüyor ve yıl başından bu yana yaklaşık yüzde 80 yükselmiş durumda. Bu durum, yatırımcıların enflasyon kaygılarını artırmasıyla son bir haftada küresel tahvil piyasalarında satış baskısını tetikledi. İran şimdiye kadar Trump'ın yüksek düzeyde zenginleştirilmiş uranyumdan vazgeçilmesi ya da bu materyalin bir daha işlenmeyeceği yönünde taahhüt verilmesi taleplerini reddetti. Tahran, nükleer enerji için uranyum zenginleştirme hakkını savunurken, Washington İran'ın atom bombası geliştirmek istediğini öne sürüyor. İran liderliği ise bunu sürekli reddediyor. Taraflar arasındaki anlaşmazlığın diğer önemli başlığı ise deniz ablukası. Tahran, Hürmüz Boğazı'nı ticari gemi trafiğine, petrol ve LNG tankerlerine yeniden açmadan önce ABD'nin İran limanlarına yönelik ablukasını kaldırmasını istiyor. Bloomberg Economics analistleri Dina Esfandiary, Becca Wasser ve Ziad Daoud, yaklaşık üç aylık savaşın ardından Trump'ın hedeflerine hâlâ ulaşılamadığını, İran'ın ise yara almış olsa da daha fazla küresel manevra alanı kazanarak güçlendiğini belirtti. Analistler, iki tarafın anlaşmadan hâlâ uzak olduğunu ve gerilimin yeniden tırmanma riskinin sürdüğünü, ancak yeni çatışmaların stratejik bir kırılma yaratmasının da zor göründüğünü ifade etti. ABD Başkan Yardımcısı JD Vance ise Pakistan'ın büyük ölçüde arabuluculuk ettiği müzakerelere ilişkin daha olumlu bir ton kullandı, ancak yeni bir çatışma turunun olası olduğunu da söyledi.